مترو پردیس کی می‌آید؟ همه وعده‌ها و وضعیت واقعی پروژه

پاسخ کوتاه: تا امروز عملیات اجرایی مترو پردیس شروع نشده است. پروژه مصوبه هیئت دولت دارد (بهمن ۱۳۹۹)، پیمانکارش مشخص شده، و در اردیبهشت ۱۴۰۴ هم در کمیته تخصصی شورای عالی ترافیک تصویب شده؛ ولی آخرین اظهارنظر رسمی که پیدا کردیم (شهریور ۱۴۰۴) می‌گوید پرونده هنوز «در استانداری در حال طی شدن» است و پروژه در مرحله طراحی اولیه و تأمین مالی مانده.

اگر در پردیس خانه خریده‌اید یا می‌خواهید بخرید، احتمالاً جمله «مترو داره میاد» را زیاد شنیده‌اید. این مطلب به جای وعده، فقط تاریخ‌ها و اعداد رسمی را کنار هم گذاشته است؛ هر عدد با تاریخ و نام کسی که آن را گفته.

مشخصات پروژه روی کاغذ

مشخصه	مقدار	منبع و تاریخ
طول مسیر	حدود ۲۵ کیلومتر	مصوبه هیئت دولت، بهمن ۱۳۹۹
طول مسیر (اعلام بعدی)	حدود ۲۰ کیلومتر، ۲۵۰ متر آن پل	مدیرعامل شرکت عمران پردیس، فروردین ۱۴۰۳
ایستگاه‌ها	دو ایستگاه در مسیر و یک توقف‌گاه	مصوبه هیئت دولت، بهمن ۱۳۹۹
ظرفیت	۶ هزار نفر در ساعت	مدیرعامل شرکت عمران پردیس، فروردین ۱۴۰۳
برآورد هزینه	۴۰٬۴۵۵ میلیارد ریال (حدود ۴ همت)	مصوبه هیئت دولت، بهمن ۱۳۹۹
برآورد هزینه (اعلام بعدی)	حدود ۳ همت	مدیرعامل شرکت عمران پردیس، فروردین ۱۴۰۳
مجری	شرکت احداث و راه‌اندازی متروی پردیس، با سهامداری پترو عمران مهد سازه وابسته به قرارگاه خاتم‌الانبیا	مصوبه هیئت دولت، بهمن ۱۳۹۹

روش تأمین مالی هم در همان مصوبه مشخص شده بود: ۳۰ درصد از طرف شرکت پیمانکار، حداقل ۴۰ درصد از منابع داخلی شرکت عمران شهرهای جدید و تا ۳۰ درصد از محل بودجه سنواتی. حتی پیش‌بینی شده بود اگر دوره احداث به تعلل پیمانکار بیش از ۶۰ ماه طول بکشد، در دوره تأخیر سودی به سرمایه او تعلق نگیرد.

دقت کنید که طول و هزینه پروژه در دو اعلام رسمی با هم نمی‌خوانند: ۲۵ کیلومتر و ۴ همت در مصوبه دولت، ۲۰ کیلومتر و ۳ همت در اعلام مدیرعامل شرکت عمران. این اختلاف را ما درست نکرده‌ایم؛ هر دو عدد رسمی‌اند.

خط زمانی وعده‌ها

تاریخ	چه گفته شد
اردیبهشت ۱۳۹۵	پایگاه خبری وزارت راه، در معرفی شهر پردیس، «پروژه مترو به طول ۲۰ کیلومتر» را از طرح‌های در دست احداث شهر معرفی می‌کند.
بهمن ۱۳۹۹	هیئت دولت احداث قطار برقی پردیس به کلانشهر تهران را تصویب می‌کند؛ ۲۵ کیلومتر، دو ایستگاه، ۴۰٬۴۵۵ میلیارد ریال.
آبان ۱۴۰۰	مدیرعامل شرکت عمران پردیس: همه مجوزها از جمله محیط زیست صادر شده و قرارداد با قرارگاه خاتم‌الانبیا بسته شده؛ فقط منتظر مجوز شهرداری تهران برای جابه‌جایی ۵۰۰ اصله درخت در جاجرود هستیم که پورتال ورودی تونل است.
تیر ۱۴۰۱	بر اساس گزارش وزارت راه و شهرسازی از ۹ پروژه ریلی شهرهای جدید: مترو پردیس–تهران به طول ۲۴٫۷ کیلومتر، پیشرفت فیزیکی صفر درصد، با هدف رسیدن به ۶۰ درصد تا سال ۱۴۰۴.
آبان ۱۴۰۲	استاندار وقت تهران، علیرضا فخاری: «این پروژه هم‌اکنون در مرحله مطالعاتی است»؛ مسیریابی انجام شده و مرحله بعد تأمین منابع مالی است. برنامه درازمدت، ادامه خط تا دماوند است.
فروردین ۱۴۰۳	مدیرعامل وقت، خلیل محبت‌خواه: طرح در شورای ترافیک استان مصوب شده و منتظر شورای عالی هماهنگی ترافیک کشور است؛ «به دنبال سرمایه‌گذار هستیم».
اردیبهشت ۱۴۰۴	مدیرعامل، احمد مرزبان: پروژه در کمیته تخصصی شورای عالی ترافیک تصویب شد؛ «سرمایه‌گذار اصلی دولت است»، «فعلاً در مسیر طراحی اولیه هستیم».
شهریور ۱۴۰۴	همان مدیرعامل: «مطالعات مترو در شورای عالی ترافیک به تصویب رسیده و فرآیند آن در استانداری در حال طی شدن است و از استاندار درخواست رسیدگی داشتیم.»

پردیس کجای صف ایستاده است؟

جالب‌ترین بخش گزارش تیر ۱۴۰۱ وزارت راه، مقایسه است. در همان گزارش، وضعیت خطوط ریلی شهرهای جدید این‌طور بود:

پروژه	طول	پیشرفت فیزیکی
مترو هشتگرد	۲۵٫۶ کیلومتر	۹۷ درصد
مترو بهارستان–اصفهان	۱۵ کیلومتر	۵۲٫۱ درصد
مترو گلبهار–مشهد	۴۶ کیلومتر	۳۳٫۵ درصد
مترو فولادشهر–اصفهان	۲۵ کیلومتر	۱۶ درصد
مترو مجلسی–اصفهان	۵۲ کیلومتر	۲٫۵ درصد
مترو پردیس–تهران	۲۴٫۷ کیلومتر	صفر درصد

یعنی پردیس، با اینکه نزدیک‌ترین شهر جدید به پایتخت و یکی از پرجمعیت‌ترین‌هاست، ته جدول بود.

چرا پیش نمی‌رود؟

• مسیر سخت است. به گفته استاندار وقت، مترو «باید از زیر و سطح زمین و در بسیاری از نقاط به وسیله پل‌های بسیار بزرگ عبور کند»؛ توپوگرافی مسیر تهران تا پردیس پروژه را گران و زمان‌بر می‌کند.
• پول ندارد. در همه اظهارنظرهای چهار سال اخیر، جمله مشترک «تأمین منابع مالی» و «دنبال سرمایه‌گذار هستیم» تکرار می‌شود.
• گره‌های اداری. در سال ۱۴۰۰ پروژه پشت مجوز جابه‌جایی ۵۰۰ درخت از شهرداری تهران متوقف ماند؛ امروز پشت فرآیند استانداری.
• برآوردها ثابت نیستند. وقتی طول و هزینه پروژه بین دو اعلام رسمی تغییر می‌کند، یعنی طراحی هنوز قطعی نشده است.

آن «پردیسی» که مترویش افتتاح شد، این پردیس نیست

اگر خبر «اتصال مترو به پردیس» را دیده‌اید، احتمالاً درباره پردیس مسافری شرق بوده: پایانه مسافربری جدید شرق تهران. کلمه «پردیس» در اسم آن به معنی مجموعه است، نه شهر پردیس.

• پروژه توسعه شرقی خط ۲ متروی تهران از ایستگاه فرهنگسرا تا این پایانه ادامه پیدا می‌کند.
• فاز اول آن ۴٫۵ کیلومتر با ایستگاه پایانه و یک ایستگاه میانی (شهید بابائیان) است.
• مدیر اجرایی پروژه در اردیبهشت ۱۴۰۴ گفت حدود یک کیلومتر از مسیر ساخته شده و در صورت تأمین مالی، فاز اول تا پایان ۱۴۰۴ به بهره‌برداری می‌رسد.

این خط برای پردیسی‌ها فقط وقتی به کار می‌آید که بخواهند از پایانه شرق سفر بین‌شهری بروند؛ ربطی به رسیدن مترو به خود شهر پردیس ندارد.

تا آن روز چه کنیم؟

فعلاً رفت‌وآمد پردیس به تهران با آزادراه، اتوبوس و تاکسی انجام می‌شود. در مطلب بعدی دقیقاً همین را نوشته‌ایم: راهنمای رفت‌وآمد از پردیس به تهران. اگر هم تازه با شهر آشنا می‌شوید، راهنمای فازها و جایگاه اداری پردیس نقطه شروع خوبی هستند.

چیزهایی که ادعا نکردیم

• تاریخ افتتاح. هیچ مقام رسمی تاریخ بهره‌برداری اعلام نکرده و ما هم حدس نمی‌زنیم.
• مسیر دقیق و محل ایستگاه‌ها در شهر پردیس. نقشه‌ای که در سایت‌های ملکی دست‌به‌دست می‌شود، سند رسمی نیست.
• عدد نهایی طول و هزینه. دو اعلام رسمی با هم اختلاف دارند و هر دو را آورده‌ایم.
• سهم پروژه از بودجه ۱۴۰۵. ردیف مشخصی برایش پیدا نکردیم.
• پیشرفت فیزیکی امروز. آخرین عدد رسمی که منتشر شده، همان صفر درصدِ گزارش ۱۴۰۱ است؛ بعد از آن کسی عدد جدیدی نداده.

اگر خبر رسمی تازه‌ای درباره مترو دیدید، در نظرهای همین صفحه بگذارید؛ با ذکر منبع به مطلب اضافه می‌کنیم.

منابع: پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی (مصوبه هیئت دولت بهمن ۱۳۹۹، گزارش‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۳)، تین‌نیوز به نقل از ایلنا (اردیبهشت و شهریور ۱۴۰۴)، انصاف نیوز به نقل از پیام پردیس (آبان ۱۴۰۲)، بورس‌نیوز به نقل از وزارت راه (تیر ۱۴۰۱) و همشهری آنلاین (اردیبهشت ۱۴۰۴).