زلزله ۳٫۴ بامداد امروز در ۱۵ کیلومتری پردیس؛ آنچه می‌دانیم و آنچه نمی‌دانیم

بامداد امروز، یکشنبه ۲۶ مهر ۱۴۰۵، زمین‌لرزه‌ای شرق استان تهران را لرزاند. مشخصاتش طبق داده‌های ثبت‌شده در مرکز لرزه‌نگاری کشوری مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران:

زمان	ساعت ۰۴:۱۱:۴۳ بامداد یکشنبه ۲۶ مهر ۱۴۰۵
بزرگا	۳٫۴
عمق	۹ کیلومتر
رومرکز	۳۵٫۶۲ درجه شمالی، ۵۱٫۸۸ درجه شرقی
فاصله تا پردیس	۱۵ کیلومتر
فاصله تا بومهن / رودهن	۱۲ و ۱۳ کیلومتر
خسارت	تا این ساعت گزارشی اعلام نشده است

اول از همه، اندازه را درست ببینیم: بزرگای ۳٫۴ زمین‌لرزه کوچکی است. در این بزرگا، معمولاً تکان حس می‌شود — به‌ویژه در طبقات بالا و در ساعت‌های آرام شب — ولی به‌ندرت به ساختمان آسیب می‌زند. تا این ساعت هم هیچ گزارشی از خسارت منتشر نشده.

ولی چرا در پردیس بیشتر حس می‌شود؟

یک نکته هست که توضیح می‌دهد چرا ساکنان این شهر این لرزه‌ها را بیشتر از آنچه فاصله‌شان نشان می‌دهد حس می‌کنند.

در زمین‌لرزه ۴٫۶ رودهن در اردیبهشت ۱۴۰۵، بیش از ۵۰ ایستگاه شتابنگاری آن رویداد را ثبت کردند. بیشترین شتاب در ایستگاه خود رودهن ثبت شد و —

بعد از آن، بیشترین شتاب در ایستگاه پردیس ثبت شد.

این با چیزی که کارشناسان درباره اثر ساختگاه گفته‌اند می‌خواند: رسوبات آبرفتی در بخش‌هایی از دشت پردیس می‌تواند امواج لرزه‌ای را بزرگ‌نمایی کند. شرح کاملش در پرونده گسل و زلزله پردیس آمده است.

این چندمین بار است

لرزه امروز اتفاق منفردی نیست. آنچه در ماه‌های اخیر ثبت شده:

• اردیبهشت ۱۴۰۵: توالی نه زمین‌لرزه در یک شب در منطقه پردیس، بزرگ‌ترین ۴٫۶ — بدون تلفات و خسارت.
• یک زمین‌لرزه ۳٫۹ در بومهن در عمق ۸ کیلومتری؛ سرپرست مرکز اورژانس کشور اعلام کرد خسارت و مصدومی نداشته است.
• امروز: ۳٫۴ در عمق ۹ کیلومتری، ۱۵ کیلومتری پردیس.

این دقیقاً همان الگویی است که یک زلزله‌شناس پس از لرزه‌های اردیبهشت توصیف کرد: لرزه‌خیزی خوشه‌ای در محدوده بومهن و پردیس، با پتانسیل فوج‌لرزه‌هایی در بزرگای ۴ تا ۵.

و اینجا باید صادق باشیم: نه این لرزه و نه هیچ لرزه دیگری، بحث «پردیس روی گسل است یا نه» را حل نمی‌کند. شرکت عمران می‌گوید شهر از گسل مشاء فاصله ایمن دارد و کارشناسان از لرزه‌خیزی خوشه‌ای می‌گویند. سه روز پیش هر دو را نوشتیم و امروز هم جانب هیچ‌کدام را نمی‌گیریم.

پس امروز چه کار کنیم؟

نه هیچ کاری، و نه وحشت. لرزه‌ای در این اندازه بهترین یادآوری برای انجام دادن کارهایی است که همیشه عقب می‌افتند:

1. وسایل سنگین را مهار کنید — کمد، کتابخانه، تلویزیون و آبگرمکن. در زلزله‌های بزرگای ۴ تا ۵، بیشتر آسیب‌ها از افتادن وسایل است، نه از تخریب ساختمان.
2. نقطه قرار خانواده را مشخص کنید و بدانید شیر اصلی گاز کجاست.
3. یک چراغ‌قوه و پاوربانک شارژشده دم دست داشته باشید. در بلوک‌های بلند این شهر، قطعی برق یعنی آسانسور هم ندارید.
4. به شایعه‌ها اعتنا نکنید. هیچ‌کس در دنیا زلزله را پیش‌بینی نمی‌کند؛ هر پیامی که «زلزله بزرگ تا فردا» را وعده بدهد، دروغ است.

شماره‌های اضطراری شهر در این فهرست و بیمارستان‌ها و درمانگاه‌های شهر در این راهنما آمده است.

یک ادعا درباره «گسل پردیس»

در یکی از گزارش‌هایی که امروز خواندیم آمده بود «گسل پردیس یکی از گسل‌های مهم فعال در جنوب البرز است که از پردیس و شهرهای بومهن و رودهن می‌گذرد».

ما این را تأیید نمی‌کنیم. نتوانستیم به منبع اولیه این جمله برسیم و در پرونده گسل‌شناسی منطقه، نام گسل‌های اصلی مشاء–فشم و رودهن ثبت شده است. این را می‌آوریم چون در فضای عمومی می‌چرخد، نه چون صحتش را سنجیده‌ایم.

چیزهایی که ادعا نکردیم

• اینکه این لرزه پس‌لرزه یا پیش‌لرزه چیزی است. چنین چیزی فقط بعد از وقوع معلوم می‌شود و هیچ‌کس از قبل نمی‌داند.
• اینکه در پردیس حس شده یا نه و در کدام فازها. ساعت ۴ بامداد بوده و گزارش میدانی‌ای ندیده‌ایم.
• خسارت. تا زمان نگارش این صفحه هیچ گزارشی منتشر نشده؛ اگر منتشر شود، همین‌جا به‌روز می‌کنیم.
• تأیید مستقل مشخصات فنی. سایت مرکز لرزه‌نگاری کشوری به درخواست‌های ما پاسخ نمی‌دهد و این رویداد هنوز تازه‌تر از آن است که در منابع دیگر ثبت شده باشد؛ ارقام بالا به نقل از همان مرکز است.
• هیچ پیش‌بینی‌ای.

اگر لرزه بامداد امروز را حس کردید، در نظرهای همین صفحه بنویسید در کدام فاز و کدام طبقه بودید. تفاوت حسِ لرزه بین فازها و طبقه‌های این شهر، چیزی است که هیچ گزارش رسمی ثبتش نمی‌کند و ما داریم جمعش می‌کنیم.

منبع: داده‌های ثبت‌شده در مرکز لرزه‌نگاری کشوری مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران درباره زمین‌لرزه ۲۶ مهر ۱۴۰۵، منتشرشده در کانال خبری محلی شهرستان پردیس؛ و گزارش‌های پیشین درباره ثبت زلزله ۴٫۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ رودهن در بیش از ۵۰ ایستگاه شتابنگاری و اظهارات کارشناسان درباره لرزه‌خیزی خوشه‌ای منطقه. گردآوری‌شده در ۲۶ مهر ۱۴۰۵.